समकालिकशिक्षाप्रणाल्यां संस्कृतस्य प्रभाव: प्रसक्तिश्च।

Author(s): Dr. Nishad TS

Abstract:

अस्य लेखस्य प्रमुखं लक्ष्यं शिक्षायाः तात्त्विकाधारं, भाषायाः स्थानं, विशेषतः संस्कृतभाषायाः शिक्षणप्रासंगिकतां च प्रकाशयितुमस्ति। अत्र शिक्षायाः निर्मितिस्वरूपं त्रिधेतुसंयुक्तं मन्यते— उपादानं (अध्येता), निमित्तं (अध्यापकः), सहकारी (शिक्षापद्धतयः) इति। शिक्षायाः फलप्राप्त्यर्थं एतेषां समुचितविकासः आवश्यकः। भाषायाः शिक्षायाम् अनिवार्यस्थानं प्रतिपाद्यते, यतः भाषा एव विचारविनिमयस्य, सृजनशीलतायाः च मूलाधारः। मातृभाषा, राष्ट्रभाषा, सांस्कृतिकभाषा, अन्तर्राष्ट्रीयभाषा इत्यादि वर्गीकरणेषु संस्कृतस्य सांस्कृतिकभाषारूपेण विशेषमहत्त्वं दर्शितम्। भारतस्य सांस्कृतिकवैभवस्य, दार्शनिकचिन्तनस्य, वैज्ञानिकजिज्ञासायाश्च आधारभूता संस्कृतभाषा शिक्षाक्षेत्रे प्राथमिकस्तरादारभ्य योजनीया इति तत्त्वं प्रतिपादितम्। लेखे माक्स् म्यूलर्, विन्टर्निट्ज्, डॉ॰ एस्॰ आर्॰ भट्टः इत्यादि विदुषां मतानि साक्ष्यरूपेण उद्धृतानि सन्ति, ये संस्कृतस्य सार्वलौकिकप्रासंगिकतां प्रतिपादयन्ति। संस्कृतभाषा केवलं प्राचीनस्मृतिसंचिका न, अपि तु विश्वसौहार्दस्य, वैज्ञानिकदृष्टेः, मानवीयरचनाशीलतायाश्च सशक्तं माध्यममिति निर्णीतम्।

keywords:

Pages: 26-28     |    2 View     |    0 Download